Lęk i ciągłe zamartwianie się: kiedy niepokój to sygnał, by poszukać pomocy
Lęk to nie wróg, ale może przejąć kontrolę
Lęk ma ważną funkcję: ostrzega przed zagrożeniem i mobilizuje do działania. Problem zaczyna się wtedy, gdy alarm włącza się zbyt często, zbyt mocno albo bez wyraźnego powodu. Wtedy zamiast chronić, zaczyna ograniczać.
Zaburzenia nerwicowe, związane między innymi z lękiem, należą do najczęstszych powodów, dla których Polacy szukają pomocy w ochronie zdrowia psychicznego.
Jak rozpoznać, że niepokój to już coś więcej
Każdy czasem się martwi. Sygnałem, by przyjrzeć się sytuacji bliżej, może być to, że:
- zamartwiasz się większością dnia i trudno Ci przestać,
- niepokój pojawia się bez wyraźnej przyczyny,
- masz objawy z ciała: napięcie mięśni, kołatanie serca, ucisk w klatce, problemy z oddechem lub żołądkiem,
- unikasz sytuacji, miejsc lub rozmów, bo budzą lęk,
- trudno Ci zasnąć, bo myśli krążą wokół tego, co może pójść źle,
- lęk zaczyna decydować o Twoich wyborach.
Lęk przed niepewnością
Szczególnie trudny bywa lęk związany z niepewnością: o pracę, zdrowie, relacje albo przyszłość. Próbujemy go uspokoić, analizując wszystkie możliwe scenariusze, ale to zwykle tylko go wzmacnia. Im bardziej staramy się wszystko kontrolować, tym trudniej znieść to, czego kontrolować się nie da.
Co możesz zrobić już teraz
Te sposoby nie zastąpią terapii, ale mogą przynieść ulgę w trudniejszych chwilach:
- Zauważ i nazwij lęk: „teraz czuję niepokój”. Nazwanie emocji zmniejsza jej siłę.
- Zwolnij oddech: dłuższy wydech niż wdech pomaga uspokoić ciało.
- Ogranicz sprawdzanie: wiadomości, objawów, telefonu. Ciągłe sprawdzanie podtrzymuje lęk.
- Wróć do ciała i ruchu: spacer, rozciąganie, prosta aktywność fizyczna.
- Porozmawiaj z kimś zaufanym, zamiast zostawać z myślami sam.
Lęk a ciało
Lęk nie dzieje się tylko w głowie. Ciało reaguje tak, jakby zagrożenie było realne: przyspiesza serce, spłyca się oddech, napinają się mięśnie, pojawiają się dolegliwości żołądkowe. Wiele osób najpierw szuka przyczyny u lekarzy różnych specjalności i dopiero po wykluczeniu chorób fizycznych trafia do psychoterapeuty.
Warto pamiętać, że objawy z ciała zawsze należy sprawdzić medycznie. Jeśli jednak badania nie wykazują przyczyny, a objawy nasilają się w sytuacjach stresowych, to ważna wskazówka, że ich źródłem może być lęk.
Jak bliscy mogą wspierać osobę z lękiem
Najlepiej działa spokojna obecność i słuchanie, a nie przekonywanie, że „nie ma się czym martwić”. Pomaga pytanie, czego dana osoba potrzebuje w tej chwili, i zachęta do szukania profesjonalnej pomocy, bez nacisku i oceniania.
Jak psychoterapia pomaga w pracy z lękiem
W psychoterapii przyglądamy się temu, kiedy lęk się pojawia, co go uruchamia i jak na niego reagujesz. Często okazuje się, że sposoby, które miały chronić przed lękiem, na dłuższą metę go podtrzymują.
Celem nie jest całkowite pozbycie się lęku, ale odzyskanie wpływu: tak, by to Ty decydował o swoim życiu, a nie niepokój.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy lęk wymaga pomocy specjalisty?
+
Gdy trwa długo, pojawia się bez wyraźnego powodu, utrudnia sen, pracę lub relacje albo sprawia, że zaczynasz unikać zwyczajnych sytuacji.
Czy psychoterapia pomaga na lęk?
+
Tak. Psychoterapia pomaga zrozumieć, co uruchamia lęk i jak na niego reagujesz, oraz wypracować nowe sposoby radzenia sobie z niepewnością.
Co zrobić w chwili silnego niepokoju?
+
Nazwij emocję, zwolnij oddech z dłuższym wydechem, ogranicz sprawdzanie i porozmawiaj z kimś zaufanym. W sytuacji zagrożenia zadzwoń pod 112.
Jak umówić się na psychoterapię lęku u Andrzeja Morawskiego?
+
Wystarczy zadzwonić pod numer +48 696 049 217 i ustalić termin pierwszego spotkania.